Nastolatki w spektrum autyzmu to grupa szczególnie narażona na samookaleczenia i próby suicydalne. Według badań przeprowadzonych m.in. przez Autism Research” (2020) brak odpowiedniego wsparcia środowiskowego, trudności w funkcjonowaniu poznawczym czy zaburzenia komunikacji – stanowią czynniki ryzyka zwiększonego odsetka prób samobójczych i samookaleczeń w grupie ASD.
2 kwietnia – Światowy Dzień Świadomości Autyzmu do okazja do tego, aby edukować społeczeństwo i zwracać uwagę na trudności dotykające tej grupy społecznej.
Inny system operacyjny
O osobach z ASD coraz częściej mówi się jako o neuroróżnorodnych zamiast neuroatypowych. Ta zmiana i próba zwrócenia uwagi społeczeństwa na specyfikę funkcjonowania osób w spektrum ma uświadomić, że dziś autyzm to właśnie całe spektrum – różne nasilenie objawów, zróżnicowane funkcjonowanie, odmienny sposób zachowania dziewczynek i chłopców z ASD ale również – inne (czasem bardziej intensywne) kryzysy rozwojowe w okresie dorastania.
Ta „inność” a właściwie – różnorodność sprawia, że trudno określić pewne ramy i kryteria według których zaczyna się spektrum. Z pewnością możemy mówić o trudnościach w relacjach społecznych, podwyższonym poziomie lęku, większym ryzyku występowania depresji. Poczucie odmienności i niezrozumienia ze strony „reszty świata” pogłębia poczucie izolacji i często prowadzi właśnie do tak drastycznych kroków jak autoagresja – wyjaśnia Ewa Bensz-Smagała, psycholog z Katedry Psychologii Akademii Górnośląskiej, organizator konferencji „Neuroróżnorodni”.
Edukacja i jeszcze raz edukacja
Coraz więcej mówimy o nastolatkach przejawiających zachowania autoagresywne. Zapominamy jednak o specyficznej, charakterystycznej podgrupie w tym zjawisku czyli właśnie nastolatkach w spektrum autyzmu. W stosunku do nich, bardzo często standardowe procedury zawodzą. Pamiętajmy, że osoby w spektrum często mają większą trudność w komunikowaniu własnych emocji, dłużej trwa cały proces otwierania się a co za tym idzie – np. współpracy terapeutycznej. Dlatego też tutaj należy bardzo ostrożnie i indywidualnie podejść do każdej sytuacji związanej ze zgłoszeniem próby samobójczej nastolatka z ASD.
Niezastąpione jest z pewnością edukowanie społeczeństwa – zarówno nauczycieli ale też przede wszystkim – rodziców, którzy często zauważają pierwsze symptomy za późno. O tym, jak reagować i jak rozmawiać z nastolatkiem opowie dr Halszka Witkowska – suicydolog, konsultant kryzysowy podczas wspomnianej już konferencji „Neuroróżnorodni”, która odbędzie się w dniach 12 i 13 kwietnia.
Gdzie zgłosić się po pomoc?
Warto skorzystać z pomocy specjalistów, którzy mają doświadczenie w pracy z nastolatkami i znają specyfikę zachowań autoagresywnych. Jedną z takich organizacji w Polsce jest „Życie warte jest rozmowy” – www.zwjr.pl, gdzie można skorzystać zarówno z telefonu pomocowego jak i bezpłatnych miejsc pomocowych w całym kraju.
